Từ vựng tiếng Trung – Tổng hợp các phương pháp tự học hiệu quả

Từ vựng tiếng Trung – Tổng hợp các phương pháp tự học hiệu quả
5 (100%) 128 votes

Từ vựng tiếng Trung luôn là vấn đề nan giải trong việc học tiếng trung, nhất là đối với những người đã đạt tới một trình độ nhất định, đang cần bứt phá trong việc học tập. Việc mở rộng vốn từ vựng khá khó khăn, hơn nữa tiếng Trung vốn có chữ viết tượng hình nên để ghi nhớ được nhiều từ vựng cũng khá là phức tạp. Có người chọn cách học theo từng cấp độ, có người chọn theo chủ đề, có người chọn theo giáo trình học để nâng cao khả năng tiếng Trung và ghi nhớ từ vựng. Tuy nhiên hiệu quả còn phụ thuộc rất nhiều vào thái độ, mức độ nhận thức cũng như phương pháp, thói quen học tập mà mỗi người theo đuổi.

Thông thường khi tự học tiếng Trung, mọi người thường học từ vựng theo nhiều cách:

  • Cách 1: Cày từ vựng, ghi đọc, tập viết, không cần biết. Cứ thế mà nhồi.
  • Cách 2: Học theo từng bộ thủ, tập viết theo từng quy tắc.
  • Cách 3: Học dựa vào các ý nghĩa tượng hình của chữ viết: Chữ 德 – có hẳn đoạn thơ gì gì nhỉ “nhất đè chữ tâm” (mình không nhớ). 老 – Cụ già chống gậy thì gọi là lão (già)…
  • Cách 4: Xem phim, đọc sách, báo…để từ vựng tự ngẫm vào người.
  • Cách 5: Chia theo từng chủ đề để học.
  • Cách 6: Cố gắng gán ghép các ý nghĩa tiếng Việt, bịa ra nghĩa nào đó để học.
  • Cách 7: Học theo mindmap từ vựng.
  • Cách 8: Ngồi đọc tài liệu, sách, báo tiếng Trung, từ nào không biết thì tra từ điển, không cần phương pháp gì hết.

Mình thì thấy học cách nào cũng được, miễn sao phù hợp với bạn, bạn thấy học cách nào bạn tiếp thu nhanh nhất và ghi nhớ lâu nhất thì bạn cứ theo cách đó mà học. Tuy nhiên mình vẫn cần phân tích một vài thế mạnh cũng như hạn chế của các cách trên và đưa ra một số gợi ý nhất định mà mình áp dụng vào thấy thành công (người khác thì chưa biết thế nào).

Cách học từ vựng tiếng Trung hiệu quả

Đây cũng là một cách học…

Thế mạnh và hạn chế gặp phải của các cách học từ vựng tiếng Trung:

  • Cách 1: Có thể học được nhiều từ trong một khoảng thời gian ngắn, nhồi nhét được rất nhiều từ trong cùng một thời gian với các bạn học khác. Tuy nhiên điểm yếu của cách này là quên cũng rất nhanh. Và khi nhớ tới một số lượng từ nhất định các bạn sẽ dễ bị nhầm. Mới đầu số lượng từ còn ít còn nhớ được thì thấy nó hiệu quả, hay đó. Nhưng về lâu một chút lại thấy loạn, và quên dần những từ đã học trước. Có những khi nhìn từ nào cũng quen quen nhưng quên mất đọc như nào và nghĩa ra sao, lại phải tức tốc đi tra nghĩa lại.
  • Cách 2: Học theo từng bộ thủ, tập viết theo từng quy tắc: Thật sự mà nói, những người mới nhập môn thì nên học theo cách này, học theo cách này sẽ chắc chắn kiến thức cơ bản. Nắm vững các quy tắc và vận dụng quen sẽ thành thói quen tốt (thói quen tốt hình thành từ những quy tắc tốt). Tuy nhiên, học từ vựng như thế rất mất thời gian vì thế số lượng từ ngữ bạn có thể học được cũng rất ít ỏi. Thậm chí thấy học mãi mà chả đủ để nói một câu cơ bản.
  • Cách 3: Học dựa vào ý nghĩa tượng hình của chữ viết: Thú thật mà nói, điểm mạnh của học theo cách này là “nhớ rất dai” đã nhớ từ nào thì từ đó gần như không thể nào quên được. Tuy nhiên, nó cũng tồn tại nhiều điểm hạn chế: Phải học “thơ ca vần vè”, phải tốn nhiều thời gian hơn bình thường, phải cầu kỳ trong từng chữ. Hơn nữa tốc độ học rất chậm, người khác có thể học được 10 từ, mình học được 4 – 5 từ. Và lỡ một ngày quên thơ thì cũng quên chữ. Một điểm nữa mà mình thấy hạn chế khi học theo cách này là nó ảnh hưởng tới tư duy, khi viết hay khi đọc mình phải lẩm nhẩm thơ ca đi theo, về lâu dài hình thành phản xạ chậm. Muốn viết một từ phải nghĩ tới “thơ” chứ không ngẫm vào phản xạ trực tiếp thể hiện ra hành động được luôn.
  • Cách 4: Xem phim, đọc báo, nghe nhạc… là rất tốt. Bạn sẽ học được nhiều câu thường dùng trong khẩu ngữ. Nhiều từ vựng chất lượng, đắt giá không thể tìm thấy được ở trong từ điển. Tuy nhiên, với cách học chỉ bật phim lên để xem và cầu mong nghe nhiều thì từ vựng sẽ tự ngẫm vào người dần dần. Thì có lẽ cả trăm năm nữa bạn cũng vẫn còn học như vậy. Bởi vì khi xem phim chúng ta sẽ dồn 80% sự chú ý vào tình tiết bộ phim, qua đó khi đã theo mạch phim ta dễ quên béng đi mất là vừa nghe nó nói cái gì rồi. Điều này cũng lý giải tại sao khi xem phim Trung Quốc các bạn có thể kể vanh vách từng chi tiết, hành động võ thuật. Nhưng khi thầy cô giáo gọi lên bảng kiểm tra bài thì…thôi rồi!
  • Cách 5: Chia theo từng chủ đề để học, nói thật là mình cũng đã từng có thời kỳ học như vậy. Sau đó vài tháng mình nghĩ tới quyển sách học tiếng Trung theo chủ đề đó… và bỗng mình phát hiện ra. Ôi thôi, chả nhớ gì nữa. Học theo chủ đề thường sẽ biết các từ vựng trong một lĩnh vực nào đó, nhưng cái khó khăn nhất cũng là dễ bị loạn và mau quên, như học cách một. Nếu chỉ chăm chăm ghi chép từng chủ đề, từng từ vựng ra rồi đọc như niệm chú, thì thể nào sau vài tháng bạn nhớ được 10% là may mắn và thông minh đó.

Cách tự học từ vựng tiếng Trung hiệu quả nhất

Phim Trung Quốc là nguồn tài nguyên quý giá cho việc tự học từ vựng tiếng Trung của bạn

  • Cách 6: Cũng tương tự như cách thứ 3 vậy. Thực tế việc bịa ra chuyện thì cũng như học qua thơ ca gì đó mà thôi. Thế mạnh thì nhớ cũng dai, cũng màu mè hoa lá, gán ghép đủ kiểu. Nhưng điểm yếu thì cũng lắm: Học 10.000 từ thì phải bịa 10k câu chuyện à? Còn chưa kể từ đơn từ ghép, cách dùng ý nghĩa khác nhau. Rồi cứ những câu chuyện linh tinh như vậy, hàng ngày khi bạn nhắc tới từ vựng đó trong đầu lại nghĩ tới những câu chuyện linh tinh, vô tình làm tư duy đi lạc hướng…, nhiều khi khiến con người ta chú ý quá nhiều vào thao tác viết chữ mà quên đi cái hay cái đẹp của chữ đó. Hai nữa là các câu chuyện đó để dễ nhớ thường rất bựa, gây cười. Thời gian đâu để viết nhiều chuyện thế, có mà rảnh háng để ngồi viết à? Thêm nữa, bộ não con người cũng như một cái máy tính vậy, chúng ta phải refresh thường xuyên, quét rác thường xuyên. Việc bạn học tiếng trung như thể nạp thêm vào máy tính chương trình mới, chương trình đó chạy chơn tru mà phải dựa vào những file kèm theo (những câu chuyện bịa đặt) thì có phải chương trình đó rất nặng, và chạy ì ạch hơn hẳn không?
  • Cách 7: Học theo mindmap từ vựng: Mình thấy cách này khá hay, dễ nhớ các từ trong cùng một hệ thống, những từ có cách viết giống nhau dễ dàng được phân biệt. Nhưng nó cũng có hạn chế tương tự như học theo chủ đề vậy, học theo chủ đề thì gom chủ đề theo ngữ nghĩa của từ. Còn học theo mindmap thì là gom các từ lại theo hình thức (từ nào gần giống nhau viết cùng nhánh với nhau). Tóm lại là khi không hay nhắc tới thì từ đó cũng sẽ biến mất theo dĩ vãng cuộc đời 😀
  • Cách 8: Cách này thì thôi rồi… cũng nhớ tạm thời nhiều từ lắm. Nhưng mà sẽ quên ngay trong ngày!
  • ……….

Đọc tới đây, chắc nhiều bạn trong đầu đang hiện ra câu hỏi: Cách nào cũng không được, vậy tóm lại là học như thế nào? Học theo kiểu nào? Tự học tiếng trung có phải là quá khó không? Từ vựng tiếng trung lại càng đau đầu và rất khó để nâng cao?

Một vài lời khuyên cho việc tự học từ vựng tiếng Trung

  1. Hãy học những cái mình thích, tìm hiểu về những chủ đề mình thích đặc biệt có liên quan tới công việc, sinh hoạt hàng ngày của mình. Tại sao các bạn học trên lớp lại có thể gia tăng vốn từ vựng nhanh chóng như vậy? Bởi vì họ bị “ép” phải học. Bị ép làm các bài tập, chủ đề theo ý thầy cô. Không làm thì “nộp phạt” hoặc “trượt” vì thế vô tình chung những chủ đề bị ép đó trở thành chủ đề được các bạn ấy quan tâm. Một khi quan tâm, dụng công tìm hiểu thì mình sẽ sử dụng tới nó, nhìn tới nó, viết nó, nói nó, dùng nó để chém lại thầy cô, dùng các từ đó để hốt lấy điểm 10. Và thế là ngẫu nhiên nó trở thành thân thuộc => Ngẫm vào người mình lúc nào không hay.
  • Ngôn ngữ ngay cả tiếng mẹ đẻ cũng ngấm vào người theo thời gian, theo giai đoạn và theo trình tự: Cái nào gần gũi với mình trước thì ngẫm trước, cái nào ít gặp, ít gần gũi sẽ từ từ ngẫm sau. Trải qua tích lũy lâu dài tự mình sẽ nhớ nằm lòng từng thứ một. Nhồi nhét liền tù tì cũng chỉ mau quên hơn thôi.
  • Kết luận lại ở điều đầu tiên: Lựa chọn học cho mình những thứ mình thích thú.

2. Lựa chọn phương pháp học hiệu quả với chính bản thân mình: Sau khi đã có chủ đề, thứ mà mình thích thì phải chọn cho mình cách học hiểu quả. Chọn được chủ đề chỉ là tìm thấy con đường, còn đi như thế nào để tới đích là nhờ vào phương pháp (bạn đi xe ngựa hay đi ô tô, hoặc đi bộ) riêng của bạn. Như ở trên phân tích, trong bước này có người sẽ ào ạt học nhấm nháp mọi thứ, có người sẽ nghĩ ra các câu chuyện nhảm nhí để đẩy vào câu chuyện, người vẽ mindmap.

Còn lời khuyên của mình trong trường hợp này:

  1. Hãy lựa chọn một bài viết, một đoạn văn có chứa những từ bạn cần học. Copy dán đoạn đó vào google để nghe google đọc, đọc lại vài lần từ nhanh đến chậm và ghi nhớ cụm từ đi kèm từ đó. Tự nhắc lại vài lần, đọc theo vài lần.
  2. Xem nghĩa tiếng Việt từ đó sau đấy search từ đó lên google, copy 1 đoạn trên google có chứa từ đấy (tiếng việt) rồi dịch câu đó ra tiếng Trung. Tự đọc đi đọc lại vài lần.
  3. Tự nghĩ ra một đoạn văn, viết bằng tiếng Việt. Rồi sau đó dịch ra tiếng trung và viết ra giấy (có thể gom tầm chục từ vựng rồi viết, để một lần học luôn 10 từ). Bước này vừa giúp khắc sâu thêm một lần ghi nhớ, vừa giúp mình luyện cách viết chữ, viết nhiều thì nhuần nhuyễn và chữ đẹp hơn.
  4. Giữ các bài viết đó lại, lúc nào rảnh mang ra đọc lại và dịch lại nghĩa. Đối chiếu các vấn đề ngữ pháp, thử tập diễn đạt lại sau khi các bạn đã học tới những cấu trúc ngữ pháp khó hơn, trình độ nâng cao hơn.

Phương pháp tự học từ vựng tiếng Trung hiệu quả

Học bất kỳ thứ gì cũng phải có niềm tin và sự kiên trì

 

Đấy, khi học tiếng gì cũng vậy luôn luôn phải trải qua các bước nhận thức cơ bản:

Nhớ mang máng từ đó -> Nhớ rõ mặt chữ (nhưng không nhớ cách viết, gặp thì nhớ, tự nghĩ ra thì khó) -> Nhớ cả từ, cả cách viết rõ ràng -> Trở thành phản xạ tự nhiên (kiểu khi nói tới câu đó tự khắc phải dùng từ đó như thói quen của người bản ngữ vậy).

Khi học chúng ta cũng tự soạn cho mình những nguyên tắc cơ bản nhất định dựa theo các trình tự tự nhiên này để tiếng ngấm vào người. Chứ không phải người đuổi theo tiếng.

3. Việc nghe nhìn cần phải có mục đích, chủ động: Xem phim, nghe nhạc phải có mục đích, chủ động nghe. Nếu không chả khác nào vịt nghe sấm. Có nghe nữa, nghe mãi cũng vẫn vậy thôi, học được thì ít mà lãng phí thời gian thì nhiều. Xem phim để học từ vựng tiếng Trung thông thường có các bước như sau:

  • Lựa chọn đúng thứ mình thích nghe, nhìn, xem. Chuẩn bị sổ ghi, bút chì các kiểu.
  • Nghe tự nhiên, liên tục, và ghi chép lại ý nghe được của mình. Một số từ ngữ nổi bật mình còn nhớ.
  • Nghe lại lần 2 nghi lại như lần đầu: Ghi ra những từ mà mình nghe được – nhưng không hiểu nó là gì: Vì đặc thù tiếng Trung nhiều từ đọc như nhau nhưng nghĩa thì…ôi thôi!
  • Nghe lại lần 3: Tập trung nghe vào những từ ngữ trước 1 – 2 từ hoặc sau 1 – 2 từ ở chỗ còn mông lung đó. Xem từ đó ghép với từ nào đứng trước và đứng sau để đoán ra từ đó là từ nào.
  • Nghe lần 4: Cố gắng ráp câu hoàn chỉnh, ráp đoạn văn hoàn chỉnh. Từ nào không biết nghĩa nữa thì ghi pinyin (gần đúng) ra đấy. Thật ra mình không biết là từ gì thì sao mà ghi được pinyin đúng, vậy nên chỉ đoán pinyin gần đúng thôi để tra từ điển.
  • Nghe lần 5: Nghe lại xem đúng hoàn toàn ý mình chưa, nếu ok thì qua lần 6 sẽ bật phụ đề, hoặc bật dịch lên nghe và xem để biết rõ từng chữ, từng câu.
  • Nghe lại thêm vài lần nữa và nói theo để luyện ngữ điệu cũng như ghi nhớ được những thứ mình có thể ghi nhớ.

Việc luyện nghe như vậy phụ thuộc vào trình độ từng người, nhưng mình khuyên tuyệt đối không nên nghe kiểu hạ tốc độ nói xuống hoặc giảm speed video xuống để nghe. Như thế rất dễ bị sai sót, nghe là phải nghe giọng tự nhiên, tốc độ tự nhiên. Thì sau này mình nói, viết gặp ai nói nhanh chẳng hạn mới thấy bình thường. Chứ lúc nào cũng giảm speed để nghe thì sẽ khó mà nghe được tốc độ nói tự nhiên của họ.

Thêm nữa là người TQ nói tự nhiên rất nhanh và uốn lưỡi liên tục (trên phim ảnh, bài học nghe thì đơn giản – toàn nói giọng chuẩn từng cm nên đừng tưởng nghe ở phim thấy vô tư thì ra ngoài đời cũng thế – sai lầm). Lời khuyên ở đây là: Nếu nghe được họ nói trên 70% thì nghe tiếp, nếu không thì hãy chuyển sang video có từ ngữ, câu cú đơn giản hơn, và tập lên từ từ. Đừng ép mình nghe những cái quá cao so với khả năng, sẽ rất mệt và cũng chẳng giữ lại được nhiều thứ trong não.

Cách học từ vựng tiếng Trung hiệu quả

Nghe, nhìn, đọc, viết có chủ đích là cách tự học tiếng Trung hiệu quả nhất

4. Học từ vựng tiếng trung cần phải học luôn cả nghĩa Hán Việt của từ đó. Nghĩa Hán Việt được dùng tới 60% trong tiếng Việt Nam nên không biết nghĩa Hán Việt thì bạn không thể nào hiểu đúng được trọn vẹn một câu đâu. Nhất là những câu mà khi dịch ra tiếng Việt ta phải dùng đến từ Hán Việt để biểu đạt. Mình thấy có nhiều giáo trình được biên soạn không có phần Hán Việt – đúng là một sự thiếu sót lớn lao.

Nhớ nhé, học từ vựng phải học cả nghĩa Hán Việt của từ.

5. Hãy học từ từ nâng cao dần theo một bộ giáo trình chuẩn. Nhớ nhé, từ vựng trong một bộ giáo trình chuẩn như bộ giáo trình hán ngữ bản mới 6 quyển, bộ giáo trình Boya..v.v… đã được biên soạn rất tỷ mỷ, chi tiết và nâng cao dần dần theo trình độ người học. Vậy thì tại sao mình không học theo và học từ vựng nâng dần lên theo giáo trình???

6. Đừng nghe những gì quảng cáo nói. Hiện nay những ai mà quan tâm tới học tiếng Trung, tự học tiếng trung hiệu quả ngồi một ngày lướt facebook, google cũng bắt gặp cả chục mẫu quảng cáo kiểu; Chỉ 3 tháng bạn thành thạo tiếng Trung với khóa học abc, Bạn chỉ mất 90 ngày để xóa bỏ nỗi lo tiếng Trung, khóa học từ vựng siêu tốc nhớ 5000 từ sau 3 tháng…v.v… Rất nhiều mẩu quảng cáo như vậy, mình khẳng định lại. Nhảm nhí!

Nếu dễ như vậy, thì Việt Nam chắc không ai là không biết tiếng Trung (vì hàng ngày xem phim kiếm hiệp TQ cũng nhiều hơn phim VN). Lời khuyên của mình là: Dẹp hết đi, đừng tin vào những lời quảng cáo thổi phồng sự thật đó. Nếu có điều kiện hãy chọn cho mình một người giáo viên, một người bạn gia sư kèm cặp rồi hẵng tự học.

7. Tự thay đổi bản thân mình trong cách học. Đôi khi nên tự thay đổi định kiến của mình một chút, làm những cái mình chưa bao giờ làm, hoặc mình không dám làm. Như mình, mình từng có một thời gian dài, tối nào cũng đọc truyện 18+ tiếng Trung (truyện cho người lớn luôn). Đơn giản ở đó có thể bạn sẽ học được những cấu trúc, từ vựng cực kỳ hay ho mà trên lớp, trường, thầy cô chả bao giờ dạy cho bạn. Hơn nữa bạn cũng sẽ biết được nhiều thứ đối với họ là cấm kỵ nhưng đối với mình lại là tri thức: Ví dụ như khi nói về vấn đề nhu cầu sinh lý, khi nói tới ve vãn tán tỉnh, khi nói tới giới tính lệch lạc, bệnh hoạn, cuồng điên..v.v..

Lời khuyên cho bạn là: Hãy thử một thứ gì đó mà bạn cảm thấy đang sợ hoặc chưa từng nghĩ sẽ biết xem. Biết đâu đó lại học được khối thứ hay ho!

Những thứ bắt buộc phải thực hiện khi tự học tiếng Trung

  1. Lòng tin, phải tin là mình tự học được.
  2. Phải có sự kiên trì. Không kiên trì thì khó lắm ai ơi…:V
  3. Mỗi buổi học phải học ít nhất 1h30p trở lên => Đó là khung thời gian chuẩn để có thể học tập.
  4. Học phải chủ động (đừng để bản thân mình bị động – không có chuyện lúc đang tập trung chiên cá vừa sợ cá cháy vừa nghe tiếng trung hót líu lo sẽ nâng cao trình độ đâu. Nhảm xít).
  5. Nghe, xem, nói có chọn lọc (Đừng nghe loạn, nghe linh tinh – tối qua mình có tham gia vài nhóm học tiếng Trung và vào xem, có những người xuất khẩu lao động ở đài loan, macau…livestream và chém những câu đại loại “chỉ cần nói với người ta hiểu là được, cần gì phải đúng”, “chỉ cần nói là được – cần gì viết chữ giỏi” – Ặc! Thế là thôi, tôi biến cho lành.). Những suy nghĩ như vậy chỉ dành cho những người cũng như vậy thôi, để biết thật sự, giỏi thật sự cần phải học tiếng + tri thức của họ.
  6. Hãy cố gắng từ nào không biết thì tra ngay cách đọc “chuẩn” và giữ cách đọc đó. Đừng vì xem phim thấy nó thay đổi quá nhiều mà cũng thay đổi cách nói theo. Vì TQ rộng lớn phương ngữ nhiều, giọng vùng miền khác nhau nên người địa phương này nói, người nơi khác chưa chắc nghe được. Nếu bạn qua TQ, dù bạn nói sai bét tè le, thì họ cũng chả nghĩ bạn là người Việt Nam nếu bạn không cho họ biết. Người dân khu mình sang TQ làm việc chui mà bị cảnh sát bắt thì nói luôn là dân tộc ở Vân Nam. Vì Vân Nam TQ có nhiều dân tộc và không biết nói tiếng phổ thông. Vì thế, khi bạn tập nói hãy nói giọng chuẩn – đừng nói theo những gì mình nghe đâu đó, việc này chả khác gì bạn nói tiếng Việt Nam nửa Nam, nửa bắc, tự nhiên lại chêm từ miền Trung, rồi từ tận đâu đó vào. Nghe chối tai lắm…^^!
  7. Khi học nhớ học sao cho đủ kỹ năng input (nghe, đọc) và output (viết, nói). Đừng phiến diện! (Trừ khi bạn muốn học nhanh để đi xkld, hay làm gì đó).
  8. Hãy chú ý tới các cụm từ cố định: Thành ngữ, tục ngữ, cụm từ hay được dùng (mà mình cũng chả hiểu nó liệt vào hàng gì luôn). Những thứ đó chiếm số lượng lớn, bạn mà giỏi diễn đạt những câu như vậy, thì chả khác gì người bản xứ luôn.

Điều cuối cùng nhất là hãy tập trung vào học đi… Đừng nhìn thấy nhiều chữ mà ngại! Không học thì không biết, học nhiều biết nhiều, học ít biết ít.

Cuối cùng, mình chúc các bạn học từ vựng tiếng Trung Quốc thành công mỹ mãn! <3

Để lại bình luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *